ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਜਸਪਾਲ:
ਆਦਿ ਧਰਮ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ -ਬਲਬੀਰ
ਮਾਧੋਪੁਰੀ
ਪਰਿਵਾਰਿਕ
ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ
ਬਾਬੂ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਜਸਪਾਲ
ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1928 ਨੂੰ
ਸਿੱਧਵਾਂ (ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ) ਪਿੰਡ,
ਤਹਿਸੀਲ ਨਕੋਦਰ, ਜ਼ਿਲ•ਾ
ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰੀਬ
ਚਮਾਰ (ਆਦਿ ਧਰਮੀ) ਪਰਿਵਾਰ
ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ•ਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ
ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭੁੱਲਾ
ਰਾਮ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ
ਨਾਂ ਜਿਉਣੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਵੀਹਵੀਂ
ਸਦੀ ਦੇ ਉਨ•ਾਂ
ਮੁਢਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭਿੱਟ,
ਛੂਤਛਾਤ ਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ
ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਿਖਰਾਂ ਉਤੇ
ਸੀ। ਅਛੂਤਾਂ
ਲਈ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸੁਰ-ਸਾਂਝਾਂ ਇਕ
ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ
ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੇਗਾਰ
ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪੂਰੇ ਜਲੌਅ
ਉਤੇ ਸੀ। ਫਿਰ
ਵੀ ਚਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਛੂਤਾਂ
ਦੀਆਂ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਤੀਆਂ
ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ
ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਿੰਦੂ
ਵਰਣ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ
ਜਾਤੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵਰਣ ਵਿਚ
ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ - ਯਾਨਿ ਵਰਣ-ਬਾਹਰੇ
ਲੋਕ ਹਨ।
ਜਿਊਂਦੇ
ਰਹਿਣ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ
ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪੇਟ
ਭਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਨ•ਾਂ
ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਿਰਾਦਰੀ
ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ-ਬੁੜ•ੀਆਂ
ਵਾਂਗ ਜੱਟਾਂ-ਜ਼ਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ
ਘਰੀਂ ਕਪਾਹ ਵੇਲਣ ਤੇ
ਹੋਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮ
ਕਰਨ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ•ਾਂ
ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਇਨਸਾਨੀ ਵਰਤਾਰਾ
ਦੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਮਿਸਾਲ
ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ
ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ
ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ
ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਲਿਜਾਂਦੇ।
ਜੱਟੀਆਂ ਮੋਹਰਿਓਂ ਉਖੜੀ ਕੁਹਾੜੀ
ਵਾਂਗ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਇਕ
ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਨ•ਾਂ
ਦੀ ਮਾਤਾ ਜਦੋਂ ਭਰਾ
ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਹੀ
ਲੱਗੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੱਟੀ
ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਹ
ਲਿਆ।
ਅਣਮਨੁੱਖੀ
ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ
ਘਟਨਾ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਹੁਰਾਂ
ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ
ਉਹ ਅਜੇ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ
ਵਿਚ ਪੜ•ਦੇ ਸਨ। ਗੱਲ
ਇਉਂ ਹੋਈ ਕਿ ਨਾਲ
ਪੜ•ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ
ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਬਸਤਾ
ਉਨ•ਾਂ ਤੋਂ ਬੇਧਿਆਨੀ
ਵਿਚ ਭਿੱਟਿਆ ਗਿਆ।
